انواع الیاف در قطعات کامپوزیتی و فایبرگلاس
![انواع الیاف در قطعات کامپوزیتی و فایبرگلاس انواع الیاف در قطعات کامپوزیتی و فایبرگلاس](/wp-content/uploads/2023/05/1-31.jpg)
معرفی الیاف شیشه:
نخ الیاف شیشه بسیار باریک از جنس شیشه با قطر ثابت (حدود 5 تا 25 میکرون) و طول نامحدود هستند. تفاوت با پشم شیشه در این است که قطر تارها در پشم شیشه غیر یکنواخت و طول آن محدود است. همچنین در پروسه تولید پشم شیشه به خاطر تفاوت در نوع سرد شدن، ساختمان شیشه شکننده است. این تفاوت بهطوری است که از در بالا بردن مقاومت کششی و تقویت کامپوزیتها استفاده میشود ولی پشم شیشه را به عنوان عایق حرارتی مورد استفاده قرار میدهند. البته استفاده از به عنوان عایق حرارتی نیز رواج دارد.
الیاف شیشه مشهورترین تقویت کننده مورد استفاده در صنعت کامپوزیت میباشد و انواع مختلفی از آن بصورت تجاری وجود دارند.
ترکیبات شیمیایی این الیاف با هم متفاوت است و هر کدام برای کاربرد خاصی مناسب است.
تقریباً ۹۰ درصد الیاف مورد استفاده در کامپوزیتهای مهندسی الیاف شیشه میباشد. الیاف شیشه استحکام و سختی مناسبی دارد، خود را در دماهای بالا حفظ میکند، مقاومت رطوبت و خوردگی مناسبی دارد و نسبتاً ارزان است.
الیاف شیشه بدلیل دارا بودن الاستیسیته عالی، دانسیته پایین، مقاومت در برابر شوکهای حرارتی، قیمت پایین و عایق الکتریکی در موارد ذیل مورد استفاده قرار میگیرد:
صنایع عایق کاری، الکتریکی و صوتی، صنایع ورزشی، صنایع هوافضا، خودروسازی، ساخت نیروگاههای بادی، کشتی سازی، صنایع نظامی، صنایع ساختمان و شیمیایی و ….
این الیاف معمولا از ترکیب ۵۰ تا ۷۰ درصد سیلیکا و درصد کمتری از چندین نوع اکسید مختلف تشکیل شده اند. این الیاف بی رنگ هستند اما به علت شکست نور، سفید به نظر می رسند.
پرکاربرد ترین نوع این الیاف نوع E است که تقریبا ۹۹ درصد از الیاف تولیدی از این نوع است.
ساختمان این الیاف یک شبکه سه بعدی از سیلیکون ، اکسیژن و دیگر اتمها است که به صورت غیرمنظم در کنار هم قرار گرفتهاند ، بنابراین ساختمانی آمورف (غیر کریستالی) و همسان دارند.
الیاف شیشه بر اساس نوع و مواد به کار رفته به انواع گوناگون تقسیم بندی میشود.
رشته هایی که قطر یکسانی حدودا بین ۴ تا ۱۳ میکرون به هم پیچیده میشوند تا نخ تولید شود. نخها در وزن های متنوع با تکس ۵ الی ۴۰۰ در بازار ارائه میشوند . واحد نام گذاری وزنی آنها تکس (وزن به گرم به ازای ۱۰۰۰ متر طول) و یا معادل کاربردی آن دنیر (وزن به پوند به ازای ۱۰۰۰۰ یارد طول) می باشد.
اگر دسته ای از رشته ها با قطرهای مشابه ( ۱۳-۲۴ میکرون) را بهم نپیچیدند تا به صورت آزاد در کنار هم قرار بگیرند به آنها نیم تاب میگویند. نیم تاب ها در وزن های ۳۰۰ الی ۴۸۰۰ تکس در بازار ارائه میشوند.
دو نوع از نیم تاب ها وجود دارند، نیم تابهای مستقیم و نیم تابهای مجتمع شده. نیم تاب های مستقیم از گردآوری مجموعه ای از رشته ها بعد ذوب بوجود میآیند و اگر در فرآیند تولید، چند دسته رشته را به طور جداگانه کنار هم دسته بندی شوند نیمتابهای مجتمع شده تولید میشوند. رشته های این نیم تابها قطر کمتری نسبت به نیم تاب مستقیم دارند. این قطر کم در مجموع مساحت خیس شدگی را بالاتر میبرد و رزین بیشتری در هنگام ساخت جذب میشود و باعث میشود تا خواص مکانیکی کامپوزیت افزایش یابند. ساخت این نوع نیم تاب دشوارتر است که در نهایت قیمت آن را بالاتر میبرد.
در انواع بافتها (ساده ، ساتینی و غیره)(woven) الیاف دو جهته، با مقاومت بسیار بالا هستند که در آن ها الیاف در دو جهت عمود برهم صفر درجه و نود درجه قرار گرفته است. از ویژگی های بارز این دسته از الیاف علاوه بر مقاومت کششی بالای آن ها می توان به وزن کم و مقاومت در برابر انواع شرایط محیطی و محیط های اسیدی اشاره کرد.
امروزه از الیاف دو جهته در زمینه ها و صنایع مختلفی استفاده می شود از جمله ساخت قطعات خودرو و هواپیما، ساخت تجهیزات ورزشی، ساخت بدنه کشتی و… اما مهم ترین محل مصرف و کاربرد الیاف شیشه دوجهته در صنعت و است که از این الیاف برای مقاوم سازی ساختمان ها و سازه های صنعتی، مقاوم سازی پل ها، مقاوم سازی لوله ها و مخازن فولادی و بتنی، بهسازی لرزه ای ساختمان ها و… استفاده می شود.
از الیاف شیشه دو جهته به دلیل مقاومت در برابر عوامل خورنده استفاده ی زیادی به عنوان پوششهای حفاظتی در صنایع مختلف می شود، هم چنین این الیاف عایق الکتریکی بوده و از آن در زمینه ها مختلفی که نیاز به عایق های حرارتی با مقاومت و دوام بالا هستند استفاده می شود.
الیاف شیشه دو جهته با استفاده از رزین های مختلفی از جمله ، پلی اورتان و پلی استر به سطوح مورد نیاز چسبانده می شوند و تشکیل می دهند.
ویژگی های الیاف شیشه دو جهته
کاربردهای الیاف شیشه دو جهته را میتوان به شرح زیر لیست کرد:
شکل دیگری از الیاف مورد استفاده میباشند که continuous strandmat نمدهای الیاف پیوسته در آنها الیاف پیوسته با آرایش اتفاقی نمد درست میشود. این شکل از الیاف برای قرار گرفتن در قسمتهای تیز و کنج قالب مناسبند و در این حالت الیاف آن نمیشکنند. برای ثابت نگاه شدن الیاف در کنار هم از بایندرbinder استفاده می کنند. بنابراین آرایش اتفاقی الیاف در نمد حفظ میشود. انتخاب بایندر با توجه به کاربرد مواد انجام می گیرد و دوام یک قطعه کامپوزیتی میتواند متأثر از نوع بایندر باشد. جهت ساخت قالبهای کامپوزیتی و استحکام قطعات از نمد الیاف شیشه (نمد سوزنی شیشه) استفاده میشود. این الیاف بصورت پراکنده و کاملا نامنظم در جهات اتفاقی روی هم قرار گرفتهاند. بنابراین به قطعات استحکامی در همه جهات میدهند. در ساخت قایقها و لنجها، وان، پنلها و … استفاده میشود.
بصورت نواری(UNI) الیاف تک جهته یکی از انواع الیاف است که دارای وزن کم و مقاومت بالا بوده و جهت قرار گیری الیاف در آن در راستای صفر درجه است. با توجه به مقاومت بالا و وزن کم الیاف تک جهته از آن ها در زمینه ها و صنایع مختلفی استفاده میشود. بیشترین استفاده و کاربرد الیاف تک جهته در صنعت ساختمان است که از این الیاف برای و سازه های صنعتی، ، حفاظت از اجزای مختلف در شرایط محیطی خورنده و … استفاده می گردد.
هم چنین از این الیاف در صنایع دیگری هم چون ساخت قطعات خودروها و هواپیماها، ساخت تجهیزات ورزشی و… استفاده های بسیاری می شود.
الیاف شیشه تک جهته در مقایسه با دارای مقاومت کمتری و در عین حال قیمت کمتری هستند که این امر موجب شده تا فروش الیاف شیشه بیشتر از الیاف کربن در بازارهای جهانی باشد.
کاربردهای فیبر شیشه تک جهته را میتوان به شرح زیر لیست کرد:
بصورت سه بعدی (ترکیبی از سوزنی ، پارچهای زاویهدار و رشتهای)(پارابیم و پاراتانک و …)
این بافته های سه بعدی به آسانی با انواع رزین آغشته شده و به سادگی و سرعت به ارتفاع از پیش تعیین شده می رسند و ساختار ساندویچی یکپارچه (بعلت بافته شدن یکپارچه مغزی و لایه های دو طرف در فرآیند تولید) ایجاد میکنند.
این ساختارهای سه بعدی علاوه بر ایجاد خواص مکانیکی بالا در سازه های کامپوزیتی، سبکی قابل توجهی نیز به این محصولات می بخشد. از دیگر مزایای این محصولات می توان به شکل پذیری آسان، فرآیند آسان و سریع و عدم جدا شدن لایه های دو طرف از مغزی اشاره کرد.
این محصول دارای ضخامت های 3 الی 22 میلی متر در دو نوع Paraglass و Paratankمی باشد که برای تولید ساختارهای ساندویچی در صنایع ساختمانی (مانند پانلهای جداکننده)، تولید مخازن (مخازن دوجداره با امکان قرار دادن نمایشگر نشتی)، صنایع حمل و نقل (دریایی، هوایی و زمینی) و کاربردهای بسیار متنوع دیگر مورد استفاده قرار می گیرد.
زیر مجموعه Gamma Holding هلند و عضو گروه بین المللی Gamma Holding می باشد و بطور تخصصی به تولید بافته های سه بعدی الیاف شیشه در کشور هلند می پردازد.
بافته های سه بعدی از الیاف شیشه ی شرکت Parabeam یکی از منحصربفردترین تقویت کننده ها در سطح دنیا می باشد.
این الیاف انواع مختلفی دارد که نوع آن وابسته به ترکیب درصد شیمیایی آن است. در واقع هر ترکیب درصد یک ویژگی خاص به الیاف میدهد . برای مثال میتوان از موارد زیر نام برد :
بیش از نیمی از مواد اولیه مورد استفاده در ساخت الیاف شیشه، ماسه سیلیس است که قسمت اصلی هر نوع را تشکیل میدهد. سایر اجزاء شامل مقادیر ناچیز ترکیبات شیمیایی دیگر میباشند.
در اینجا مواد با هم مخلوط شده برای قسمت کوره آماده میشوند. اصطلاحاً به این توده مخلوط، Batch گفته میشود.
دمای کوره به اندازه کافی زیاد است تا ماسه و سایر اجزاء را ذوب کند و بصورت شیشه مذاب در آورد. سطح داخلی کوره با آجرهای مخصوصی ساخته شده است که در دورههای زمانی مشخص تعویض میشوند.
شیشه مذاب روی سینیهای پلاتینی مقاوم حرارتی متعدد، جریان پیدا میکند. در این سینیها هزاران روزنه وجود دارد که بوشینگ نامیده میشوند.
جریان شیشه مذاب از درون بوشینگها بیرون کشیده میشود و تا قطر معین نازک میشوند، سپس توسط آب یا هوا خنک میشوند تا الیافها تشکیل شوند.
الیاف مو مانند، با یک مخلوط شیمیایی مایع که Sizing نامیده میشود، پوشش داده میشوند. آهارزنی به دو علت اصلی انجام میشود: