عمومی

نشانه‌های صوتی در گنجینه‌ آستان قدس رضوی

نشانه‌های صوتی در گنجینه‌ آستان قدس رضوی

مجموعه ای که می توان از آن به عنوان یک مکان تاریخی و هنری بی نظیر و موزه هنرهای قدیم و جدید نام برد که از ۱۲۰۰ سال پیش تاکنون مظهر هنرهای گوناگون بوده است. مجموعه‌های تاریخی-آیینی جهان وجود دارند که قدمتی طولانی دارند. اما هنر در آنها جاری نیست و در گذشته هستند. در حالی که محوطه متعلق به حضرت رضا (ع) محصول نسل های زیادی از هنرمندان ایرانی بوده است که در آن نمونه های بارز خوشنویسی، کاشی کاری، سفالگری، چینی بافی، منبت کاری، نساجی بافی، آهنگری، معرق، منبت، منبت، معماری. ، می توان یافت.او آیینه کاری، نجاری، فلزکاری و… را در قرون مختلف ایران یا گاه کشورهای دیگر یافته است.

در این میان کتابخانه آستان قدس رضوی جایگاه خود را دارد و به لحاظ وجود و حفظ کهن ترین گنجینه ها از دورترین دوران تا به امروز بی نظیر است.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این مجموعه، کتابخانه منحصربه‌فرد است که یکی از قدیمی‌ترین کتابخانه‌های بازمانده در جهان است و بیش از هزار سال قدمت دارد.
در همان روزهای درگذشت مرحوم استاد احمد مهدوی دامغانی، «خدمت بی خرد و مروج فرهنگ و ادب»، درباره نقش ایشان در معرفی گنجینه ای از نسخ خطی نهفته در غرفه ای از حرم رضوی بحث و تبادل نظر شد. که در دهه 1950 توسط آقای احمدعلی رجایی بخارا کشف شد.

برخی از آن نسخ خطی به دست ایشان رسیده و با پاورقی و مقدمه و تحقیق آن مرحوم مانند دیوان خازن (ابومحمد عبدالله خازن، شاعر برجسته عرب ایرانی) منتشر شده است.

در میان آثار ارزشمند فرهنگی-هنری، تابلوهای صوتی نیز سهمی دارند که کمتر به آن پرداخته شده است. قدیمی ترین آنها طبل و دف نواز هستند و علاوه بر آن در هر دوره قاریان و قاریان و قاریان و قاریانی بوده اند که آثاری از خود برجای گذاشته اند; البته بعضی از این کارها نزد خداست که دائماً طبق موقوفات این کارها را انجام می دهد. به جز نهاد خدا که خودش بحث زیادی دارد، در زمان ما «ازان آقاتی»، «صلوات خاصه انصار» و «قرائت قرآن خاندان شجریان» رنگ و بویی دارد. امام رضا (ع) و مشهد. مرحوم کریم خانی با خواندن شعری از «حسن» نام خود را در این گروه ثبت کرد و با تثبیت صدای گرم و رسا خود در حافظه ملی ماندگار شد و نشان رضوی را نیز در کارنامه خود دریافت کرد. قابل ذکر است که شعر و ترانه به گونه ای گفته می شود که میل به زیارت را در همه برمی انگیزد.

در گشتی در منطقه 13 به منزل آقای چایچیان شاعر آیینی معاصر رفتیم. این شعر از خاطرات شاعری است که چون مادرش را در شرایط سخت با تنی بیمار به حرم امام رضا (ع) می برد، این شعر سوزناک را می سراید و اگرچه مرحوم استاد محمدعلی کریمخانی رضی الله عنه. رحمتش کن، فقط سه بیت خواند، بیشترین شهرت را برای شاعر و خواننده به ارمغان آورد.
آمدم ای شاه پناهم ده
یک خط امن از گناه به من بده
ای حرمت پناه ناتوانان
مرا از در دور نگه دار
من سزاوار ارتباط با شما نیستم
بذار یه لحظه نگاه کنم

قابل ذکر است که مرحوم کریمخانی در خواندن این شعر سخنی به زبان آوردند که بر گرمی و دلنشینی کلام افزود. خواندن او شروعی جسورانه دارد. اول می گوید: آمده ام…; سپس با فاصله کوتاهی ادامه می دهد: آمدم ای شاه… تلاوت او سیر نزولی دارد و تبدیل به فریاد و نجوا می شود.

شهردار منطقه در تهران گردی در آن سال از تصمیم خود برای خرید و نگهداری خانه این شاعر صحبت کرد که به نتیجه مشخصی نرسید. امیدوارم برای این صدای ماندگار ملی و برگزیده جشنواره رضوی کاری در خور انجام شود.
مرحوم کریمخانی و مرحوم مهدوی دامغانی از خادمان مخلص حرم رضوی بودند که به تازگی از میان ما رفته بودند به امید اینکه شاه پناه آنها باشد.

* چاپ شده در روزنامه اعتماد / 8 تیر 1401

دکمه بازگشت به بالا