عمومی

یافته‌هایی برای درک بهتر ناآرامی‌های اخیر

یافته‌هایی برای درک بهتر ناآرامی‌های اخیر

برای درک بهتر ناآرامی های اخیر در کشور، پس از چند سال، دیشب پایان نامه ام را ورق می زدم. در اینجا برخی از مهم ترین یافته های آن آمده است:

– یافته اصلی این تحقیق این است که به طور کلی پتانسیل اعتراض سیاسی در جامعه زیاد است.

– هر چه نفوذ سیاسی افراد (احساس این که می توانند بر تصمیمات سیاسی کشور تأثیر بگذارند) کمتر شود، امکان اعتراض سیاسی آنها بیشتر می شود.

– در میان آن دسته از شهروندانی که معتقدند فرصت و امکان اعتراض در ساختار سیاسی کشور محدود است، پتانسیل اعتراض سیاسی بیشتر است.

– با افزایش سطح تحصیلات افراد، پتانسیل اعتراض سیاسی آنها نیز افزایش می یابد.

– در این پژوهش میزان احساس محرومیت (محرومیت اقتصادی، محرومیت سیاسی، محرومیت فرهنگی) بسیار بالاست. همچنین در میان شهروندانی که «احساس محرومیت» بالاتری دارند، پتانسیل بیشتری برای اعتراض سیاسی وجود دارد.

– بسیار مهم است که مردم در عملکرد خود یا در عملکرد ساختار سیاسی به دنبال منبع محرومیت باشند. پتانسیل اعتراض سیاسی در میان آن دسته از شهروندانی که خود را “منبع محرومیت اقتصادی” می دانند بیشتر است تا خود را به عنوان سیاست های دولت و تصمیمات مقامات سیاسی.

– هر چه احساس تبعیض و بی عدالتی در افراد بیشتر باشد، پتانسیل اعتراض سیاسی آنها بیشتر می شود.

– با کاهش میزان رضایت از زندگی مردم، پتانسیل اعتراض سیاسی آنها افزایش می یابد.

بگذارید خلاصه کنم:
احساس عدم تأثیرگذاری اندک در فرآیند تصمیم گیری سیاسی، تصور اینکه در ساختار سیاسی کشور فرصت اعتراض کم است، احساس محرومیت بالا (سیاسی، اقتصادی، فرهنگی) / این تصور که منشأ محرومیت من است. من خودم نیستم بلکه تصمیمات اشتباه نظام سیاسی است.تبعیض و بی عدالتی زیاد، رضایت کم از زندگی، ارتباط مستقیمی با موضوع اصلی پایان نامه «پتانسیل بالای اعتراض سیاسی» داشت.

با افزایش آمار طلاق در جامعه ایران در یک دهه گذشته، برخی نهادها بنرهایی را در خیابان های شهر نصب کرده اند. بنرها ابتدا بشقاب ماهواره را نشان می‌دهند و زیر آن یک مرد و یک زن پشت سر هم نشسته‌اند و کودکی پریشان بینشان. زیر این بنر نوشته شده بود «ماهواره بالاخره». در پس زمینه، پرچم آمریکا و اسرائیل محو شده بود. این برداشت آنها از رشد طلاق در جامعه ایران بود. به نظر آنها تعداد ظروف با تعداد طلاق برابر بود! طبیعتاً فقط برای حل این معضل اجتماعی (طلاق) به «تجمع» اعتقاد داشتند و در نتیجه سربازان را به عقب فرستادند. چند بار به دیش های ماهواره زدند تا آمار طلاق کم شود اما کم نشد. آنها معمولاً ساده ترین راه را برای توضیح علل مشکلات جامعه انتخاب می کنند و همیشه پاسخ آن را در برابر محققان علوم انسانی می دانند; آنها نتیجه را می گیرند و به جامعه اطلاع می دهند.

در روزهای اخیر مقامات به طور مکرر در تلویزیون ظاهر می شوند و اتفاقات اخیر را مقصر می دانند. دوباره ساده می کنند. همانطور که در مورد طلاق ساده می کنند. باز هم پیچیدگی مسائل اجتماعی را به یک عامل تقلیل می دهند. می گویند این عامل ناآرامی است و بس! به دوردست ها اشاره می کنند. گاهی فکر می کنم این بزرگواران چشمان پیری دارند. آنها مشکلات جدی نزدیک بینی دارند و فقط اجسام دور را به خوبی می بینند.

حدود چهارده سال از نوشتن پایان نامه ام می گذرد. داده های این پایان نامه در شهر تهران جمع آوری شده است. ای کاش مسئولین محترم به جای ساده انگاری های مرسوم مشکلات جامعه، لااقل بنشینند و پس از رفع مشکل نزدیک بینی، یک بار عوامل مؤثر بر پتانسیل اعتراض سیاسی را با صدای بلند برای خود بخوانند. با صدای بلند

پ.ن. چند روز پیش یک دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه های تهران به پاس گرامیداشت حقوق معنوی آثار علمی اعلام کرد که قصد دارد امسال نیز تحقیقاتم را تکرار کند و نشان دهد که جامعه ایران چه تغییراتی در این زمینه ایجاد کرده است. با شوخ طبعی، کمی کنایه آمیز و نشان از چهره ای خندان به او نوشتم: چه باید کرد؟!

* عضو گروه جامعه شناسی دانشگاه گیلان

دکمه بازگشت به بالا